2o ΒioMechanical festival: Μια ..ανοιχτή στροφή στον πολιτισμό.

Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Θεάτρου Χαλκίδας, Γιάννης Κατσάνος και η Κατερίνα Γιαμά στο χώρο του θεάτρου στο μικρό Βαθύ, με φόντο το τσιμεντάδικο.

 

 

Mε φόντο το παλιό εργοστάσιο των Τσιμέντων συναντούμε τον καλλιτεχνικό διευθυντή του Θεάτρου Χαλκίδας Γιάννη Κατσάνο και τον ακολουθούμε στα μαγευτικά ..μονοπάτια της αναζήτησης των φετινών εκδηλώσεων. Ο δρόμος μας, μέσα από τις απαντήσεις του, μας οδηγεί..μοιραία στον ιερό τόπο της Αυλίδειας Αρτέμιδος.

Σε παλιότερη δήλωσή σας στο «Αν» είχατε τονίσει ότι η Αυλίδα είναι ένα μοναδικό μεταβιομηχανικό τοπίο και ότι πρέπει να γίνει «καταφύγιο μύθων»..

Όντως είχα πει ότι είναι ένα μοναδικό μεταβιομηχανικό τοπίο και όχι το μοναδικό, γιατί στην Ελλάδα υπάρχουν και άλλα παρόμοια όπως της Ελευσίνας. Εδώ, υπάρχει η βιομηχανία που λειτούργησε από το 1930 περίπου μέχρι το 2012, οπότε και οι εγκαταστάσεις της τέθηκαν εκτός λειτουργίας . Η μοναδικότητα σε σχέση με την Ελευσίνα είναι ότι το εργοστάσιο των Τσιμέντων αντλούσε την πρώτη ύλη από τον ίδιο το χώρο των εγκαταστάσεων. Αυτό σημαίνει ότι ο χώρος όπου υπάρχει σήμερα το θέατρο, έχει αδειάσει από τα αδρανή υλικά και την πρώτη ύλη. Το εργοστάσιο όχι μόνο διαμόρφωσε το χώρο με την παρουσία του, αλλά κατά κάποιο τρόπο, «έφαγε» τις πρώτες ύλες και άφησε αυτές τις μεγάλες πληγές που βλέπουμε.

«Ιφιγένεια εν Ταύροις» πέρσι και «Ελένη» φέτος. Παραστάσεις γένους θηλυκού! Δώστε μας το σκεπτικό της επιλογής σας.

Είναι και οι δύο ηρωίδες που έχουν ομοιότητες και είναι έργα του Ευριπίδη. Υπάρχει το ίδιο περίπου κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο της εποχής και κατά συνέπεια απηχούν τα ίδια προβλήματα της Αθηναϊκής Δημοκρατίας κατά την περίοδο του Πελοποννησιακού πολέμου. Ξέρουμε ότι η Ιφιγένεια θυσιάστηκε εδώ, στην Αυλίδα. Έτσι τουλάχιστον νομίζαμε και έτσι νόμιζαν και οι Αχαιοί, αλλά η θεά Άρτεμις τοποθέτησε πάνω στο βωμό ένα ελάφι, ένα ομοίωμα, και μετέφερε την Ιφιγένεια στην Χώρα των Ταύρων. Περίπου το ίδιο συνέβη και με την «Ελένη» που σύμφωνα με τον Ευριπίδη, βασίστηκε στην εκδοχή του Στησίχορου ο οποίος στην περίφημη παλινωδία του γράφει ότι η πραγματική Ελένη δεν πήγε στην Τροία αλλά στην Αίγυπτο. Άρα στην Τροία πήγε το είδωλό της. Βλέπουμε δηλαδή την επέμβαση των θεών που κατά κάποιο τρόπο για να εξαπατήσουν τους ανθρώπους, χρησιμοποιούσαν αντικατάστατα των πραγματικών ανθρώπων. Το αντικατάστατο της Ιφιγένειας είναι ένα ελάφι, ενώ της Ελένης είναι το είδωλο της που βρίσκεται στην Τροία. Η έννοια του διπλού δεν είναι τυχαία για την ταραχώδη εκείνη εποχή. Ξέρουμε ότι ο Ευριπίδης συνδεόταν με το κίνημα των Σοφιστών που πρέσβευαν τις πολλαπλές αλήθειες, τα πολλαπλά είδωλα της πραγματικότητας, όπως συμβαίνει και στις μέρες μας. Εμφανίστηκαν τότε πολλά είδωλα, ψεύτικοι πολιτικοί που έδωσαν πολλές υποσχέσεις, όπως μπορεί να συμβαίνει και στην εποχή μας. Θα κάνω εδώ μια παρατήρηση για την περσινή παράσταση που τελείωνε με τη θεά Αθηνά να παρεμβαίνει κάνοντας επίκληση για να δοθεί λύση στη φυγή της Ιφιγένειας, ενώ ταυτόχρονα στους βράχους, πίσω απ’ τη σκηνή παρουσιαζόταν το είδωλο της Μέριλιν Μονρόε. Φέτος αυτή η επίκληση συνεχίζεται με ένα βίντεο στην αρχή της «Ελένης» και συνδέεται με το πώς τον 20ό αιώνα πολλά είδωλα του θεάματος, χρησιμοποιήθηκαν για τις ανάγκες ενός πολέμου. Η Μονρόε χρησιμοποιήθηκε για να εμψυχώσει τους αμερικανούς στρατιώτες, αλλά στην ουσία ήταν ένα άτομο βαθιά πληγωμένο και ανασφαλές και βίωνε το εσωτερικό της δράμα παρότι απέξω «έλαμπε». Αυτή τη σχάση, το σχίσιμο του ατόμου, ανάμεσα σ’ αυτό που το ίδιο αισθάνεται και είναι και σ’ αυτό που οι άλλοι πιστεύουν ότι είναι, πραγματεύεται η παράστασή μας.

Έχουμε λοιπόν ομοιότητες..

Πολλές ομοιότητες ακόμη και στη δομή των έργων. Έχουμε το ίδιο σχήμα. Δύο αδέλφια και δύο συζύγους, την αναγνώρισή τους και τη διαφυγή τους κατόπιν σχεδίου. Στο σχέδιο πρωτοστατούν οι γυναίκες και ενώ το σχέδιο προχωράει επεμβαίνει ο από μηχανής θεός, η Αθηνά στην περσινή παράσταση και οι Διόσκουροι στη φετινή, και με το γνωστό τρυκ που χαρακτηρίζει τις τραγωδίες, τακτοποιούνται όλα.

Το μήνυμα της «Ελένης» είναι αντιπολεμικό. Στο παράλογο της άποψης ότι για μια γυναίκα μπορεί να εξοντωθεί ένας ολόκληρος λαός, ο Ευριπίδης απαντά με το παράλογο του ειδώλου. Πόσο κοντά σ’ αυτό το παράλογο βρίσκεται ο σύγχρονος άνθρωπος;

Είναι αντιπολεμικό, αλλά όχι με την στενή έννοια. Αυτό που συμβαίνει σήμερα στο χώρο των μίντια, του διαδικτύου, μπορεί να μη φαίνεται έντονα πολεμικό, αλλά ουσιαστικά είναι ένας ακήρυχτος πόλεμος ανάμεσα στην ταυτότητα ενός ατόμου και στο είδωλό του. Η εισβολή του διαδικτύου στη ζωή μας δημιουργεί αυτό το σχίσμα ανάμεσα στο είναι και στο φαίνεσθαι. Πόσα προφίλ έχουμε αναρτήσει σε διαφορετικούς διαδικτυακούς τόπους; Τέσσερα – πέντε αναμφίβολα. Δημιουργείται έτσι μια φοβερή σύγχυση μέσα μας, γιατί κάθε φορά αλλάζουμε πεδίο αναφοράς.

Συνεπώς, τα είδωλα καθορίζουν την καθημερινότητά μας..

Η έννοια και η λέξη «είδωλο» δεν αφορά μόνο το λεγόμενο εικονικό είδωλο αλλά και το είδωλο που καλλιεργεί η κοινωνία του θεάματος. Παράγει μαζικά είδωλα για κατανάλωση, ανάλογα με την ηλικία και το target group, όπως το αποκαλεί το σύγχρονο μάρκετινγκ. Είναι ένα πρόβλημα που ζητάει τη λύση του.. Άρα το θέμα μας «Είδωλα» δεν επιλέχτηκε για να καταδικάσουμε τα είδωλα και το ρόλο τους αλλά για να συνειδητοποιήσουμε πόσο αρνητικά έχουν επηρεάσει την καθημερινότητά μας.

Στην «Ελένη» πώς θίγονται τα είδωλα;

Σε ανάλογες σκηνές η Ελένη παρουσιάζει τον εαυτό της. Τρία είδωλα, τρεις διαφορετικές πλευρές ενός φυσικού προσώπου. Η μία πλευρά θέλει να εγκαταλείψει τη ζωή γιατί πιστεύει ότι ο άντρας της πέθανε, η δεύτερη σιγά σιγά καταλαβαίνει ότι ο άντρας της μπορεί να είναι ζωντανός και τον αναγνωρίζει και η τρίτη καταστρώνει το σχέδιο διαφυγής της.

Δώστε μας δυο χαρακτηριστικά στοιχεία της σκηνοθεσίας σας.

Η διπλή διανομή του ρόλου, η εποχή που παραπέμπει περίπου στο τέλος του Δεύτερου Παγκοσμίου πολέμου, χωρίς να έχει έντονα στοιχεία. Η συμβολή του Κώστα Κουρμπέτη στη διαμόρφωση του μουσικού ακούσματος δίνει με απίστευτο τρόπο το χρονικό στίγμα.

Στη φετινή διοργάνωση διαπιστώνουμε έναν καθαρά πλουραλιστικό χαρακτήρα εκδηλώσεων..

Πρέπει να ανοίξει περισσότερο το Φεστιβάλ και με τις πολλές συμμετοχές αυτό επιτυγχάνεται. Υπάρχει ο βασικός κορμός «Είδωλα» και κάθε συμμετέχων τον προσεγγίζει αναλόγως με την Τέχνη του.

Διαπιστώνουμε μεγάλη διαθεσιμότητα εθελοντών και φέτος.Πιστεύετε ότι σε μια τέτοιου είδους εθελοντική προσφορά, μετράει το κριτήριο της πολιτιστικής ευαισθησίας;

Απολύτως! Η ευαισθησία είναι βασική προϋπόθεση του εθελοντή. Γενικότερα όσοι συμμετέχουν, διαθέτουν αυτό το κριτήριο. Ξέρετε, δεν είναι αυτονόητο στις μέρες μας, καθώς ο καθένας θα προτιμούσε να καθίσει στο σπίτι του. Είναι εξαιρετικά σημαντική η προσπάθειά τους και από μόνη της η διοργάνωση βασίζεται κατά 80% στην εθελοντική τους προσφορά, στην αγάπη τους για το θέατρο. Δεν είναι μια προσπάθεια που βασίζεται στην άποψη «ήρθαμε εδώ να κάνουμε τη δουλειά μας και τέλος!» αλλά στην άποψη «αγαπάμε τον τόπο αυτό και θέλουμε να τον θεραπεύσουμε»

Τι είναι Αυτό που φιλοδοξεί να δώσει στους επισκέπτες το φετινό Φεστιβάλ;

Το άνοιγμα προς όλες τις κατευθύνσεις! Παλεύουμε να έχουμε συλλογικότητες από τον ευρύτερο καλλιτεχνικό χώρο, από την Περιφέρεια. Απευθυνόμαστε σε ένα κοινό που για να έρθει, έπρεπε να υπάρχει ένα πιο μεγάλο γεγονός, ένα γνωστό όνομα και θέλουμε να το προσελκύσουμε Χαρακτηριστικό παράδειγμα της προσπάθειάς μας είναι η παράσταση της θεατρικής ομάδας της Αργυρός Χιώτη και των Vasistas «Χοηφόροι» του Αισχύλου, που μέσα από την εκγύμναση της ανθρώπινης φωνής σε συνδυασμό με την κίνηση και το τραγούδι, φιλοδοξεί να επιστρέψει στις ρίζες της τραγωδίας, δηλαδή στο διθύραμβο. Η ομάδα αυτή λειτουργεί συλλογικά και ασχολείται κυρίως με την έρευνα πάνω στο αρχαίο δράμα. Η σύγχρονη, φρέσκια ματιά της πάνω στο αρχαίο θέατρο είναι η «αναζήτηση της σκοτεινής μας ρίζας της κραυγής» όπως αναφέρω σε σημείωμά μου.

Αν υποθέσουμε ότι το χθεσινό ανενεργό λατομείο της Αυλίδας ήταν ένα στάσιμο σημείο πάνω στον πολιτιστικό χάρτη της Χαλκίδας, το σημερινό είναι μια «ανοιχτή» στροφή ίσως;

Ό,τι έχει φύγει από εδώ, πρέπει να ξαναμπεί και να εγκατασταθεί μέσα. Έχει ιδιαίτερη σημασία όμως ο τρόπος με τον οποίο θα ξαναμπεί και αυτός είναι η ενέργεια των ανθρώπων που θα θεραπεύσει αυτόν τον τόπο. Θα είναι μια ενεργειακή θεραπεία. Θα είναι «Εγκατάσταση και σταθεροποίηση». «Ένας ανοιχτός διάλογος με την πόλη». Αξίζει να αναφέρω την εκδήλωση με θέμα «Αυλίδα, τόπος μύθου και ιστορίας, τόπος οχυρός» που με την συμβολή τεσσάρων επιστημόνων και με βάση το φωτογραφικό αρχείο που μας διέθεσε η Αρχαιόφιλος της Αυλίδας, θα προσπαθήσει να «φωτίσει»το ρόλο της Βιομηχανικής Αρχαιολογίας και πώς αυτός μπορεί να βοηθήσει στην επανάχρηση του βιομηχανικού χώρου και στην ανάδειξή του σε πολιτιστικό. Άκρως σημαντική είναι η παρέμβαση που έχει κάνει σ’ αυτό το θέμα, ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Χαλκίδας. Ας μη ξεχνάμε ότι ο χώρος έχει διπλή υπόσταση, και ανάλογα πρέπει να διαμορφωθεί.

Μοιραστείτε:  

Tags:

Γεννήθηκα στη Λιβαδειά Βοιωτίας, μάλλον πάνω σε μια καρέκλα, σύμφωνα με όσα μου έχει πει η μητέρα μου. Μαμμή δεν υπήρχε. Η γέννα ήταν αυτοσχέδια…