Τα σκαλοπάτια της ζωής – Ορέστης Μακρής

Με καλή παρέα ξημερώματα σχεδόν, έχοντας πιάσει το τραγούδι και σκαλίζοντας με φίλους διάφορα θέματα, προσπαθώντας να θυμηθούμε στίχους και εισαγωγές -τέτοια ώρα τέτοια λόγια – που λέει και ο σοφός λαός μας. Ανάμεσα σε γέλια, μουσικές και αλκοόλ, ο φίλος μου ο Παναγιώτης μου λέει: «κάτσε να φτιάξουμε ένα του Μητσάκη». Ξεκινά να τραγουδά ένα πολύ όμορφο τραγούδι το οποίο εγώ το άκουγα για πρώτη φορά και μου άρεσε πάρα πολύ. Το άκουσμα του δεν μου ήταν ξένο, μου ήταν γνώριμο αλλά δεν μπορούσα να συνδυάσω συνθέτη και ερμηνευτή, όπως κάνουμε σε τέτοιες περιπτώσεις και μας αρέσει να παίζουμε άτυπα το παιχνίδι της μαντεψιάς όταν δεν γνωρίζουμε κάτι. «Ανηφοριές κατηφοριές είναι η ζωή γεμάτη», έτσι ξεκινά ο στίχος ενώ στο ρεφρέν του ο ποιητής του λαϊκού μας τραγουδιού Γιώργος Μητσάκης, καταλήγει με το ότι «τα σκαλοπάτια της ζωής λεβέντικα να τ’ ανεβείς». Αφού μας παίδεψε για λίγο στο να μας αποκαλύψει τον ερμηνευτή του τραγουδιού, με μεγάλη μου έκπληξη άκουσα να λέει ότι το τραγουδά ο Ορέστης Μακρής. Ο ηθοποιός; τον ρώτησα. «Ναι», μου λέει «πρώτη εκτέλεση Ορέστης Μακρής. Ήταν μεγάλος τραγουδιστής ο Ορέστης Μακρής» συνεχίζει, «τενόρος και απ’ τους πολύ καλούς». Ομολόγησα ότι δεν το γνώριζα και την επομένη αποφάσισα να ψάξω τον Ορέστη Μακρή ως τραγουδιστή.

Στίχοι Μουσική Γ. Μητσάκης
Πρώτη Εκτέλεση Ορέστης Μακρής
Ανηφοριές, κατηφοριές
είν’ η ζωή, είν’ η ζωή γεμάτη
θα δουν πολλά, θα δουν πολλά τα μάτια σου
σε κάθε μο- σε κάθε μονοπάτι
Τα σκαλοπάτια της ζωής
λεβέντικα να τ’ ανεβείς
Κι αν πικραθείς, κι αν κουραστείς
ποτέ μη γο-, ποτέ μη γονατίσεις
όπου κι αν πας, όπου κι αν πας, τον κόσμο σου
να μην τον λη-να μην τον λησμονήσεις
Τα σκαλοπάτια της ζωής
λεβέντικα να τ’ ανεβείς
Ανηφοριές, κατηφοριές
ποτέ μη σε-ποτέ μη σε τρομάξουν
και μην αφή-και μην αφήσεις τους καημούς
το δρόμο σου-το δρόμο σου να φράξουν

Συντηρητικός, αυστηρός πατέρας, έντιμος οικογενειάρχης με αρχές και ήθος, μεθύστακας γιατρός, και πολλά άλλα στο θέατρο και τον κινηματογράφο. Ένας σπάνιος ηθοποιός πληθωρικός στης ερμηνείες του, με μελωδική φωνή και ιδιαίτερο υποκριτικό ταλέντο. Ο Ορέστης Μακρής γεννήθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 1898 στη Χαλκίδα. Νεαρός ακόμα μετακομίζει στην Αθήνα. Σπουδάζει λυρικό τραγούδι στο Ωδείο Αθηνών.
Στη σκηνή πρωτοεμφανίστηκε το 1925 ως τενόρος στο θίασο οπερέτας της Ροζαλίας Νίκα στο έργο Τρεις αγάπες. Αμέσως μετά συμμετέχει με τον θίασο Παπαϊωάννου στην οπερέτα Κρυφό Ρομάντζο.
Η πρώτη κινηματογραφική εμφάνιση έρχεται το 1931 στην ταινία του Αχιλλέα Μαδρά με τίτλο Ο μάγος της Αθήνας. Δεν άργησε να καθιερωθεί σαν ηθοποιός και ο ρόλος του μεθύστακα του φέρνει μεγάλη επιτυχία και αναγνώριση.

Όταν το 1930 άνοιξε το εργοστάσιο δίσκων της Κολούμπια, ένας από τους πρώτους που πήγαν να ηχογραφήσουν ήταν ο τενόρος και μετέπειτα ηθοποιός, Ορέστης Μακρής. Ο απόφοιτος του Ωδείου Αθηνών σύντομα διέπρεψε με το εντυπωσιακό παράστημα και τη γοητευτική του φωνή, ερμηνεύοντας το Τανγκό της Λεϊλά που συγκίνησε το κοινό της εποχής. Το 1928 σε περιοδεία στην επαρχία με τον θίασο του Αιμίλιου Βεάκη, οι συνάδελφοί του ανακάλυψαν ακόμη ένα ταλέντο του Ορέστη Μακρή, εκτός από το τραγούδι. Ένα μεσημέρι όπως έτρωγαν όλοι μαζί, ο συνήθως μετρημένος και ήσυχος ηθοποιός, αποφάσισε να κάνει ορισμένες μιμήσεις για να τους φέρει στο κέφι. Σηκώθηκε τρεκλίζοντας από θέση οκλαδόν και με φωνή σπαστή και συρτή τους έκανε τον μεθυσμένο. Όλοι λύθηκαν στα γέλια και δεν θα ήταν παρά ένα αστείο, αν δεν βρισκόταν ανάμεσά τους ο Βεάκης. Μόλις τον είδε, κατάλαβε ότι ο νεαρός τενόρος δεν έπρεπε να περιοριστεί στο τραγούδι. «Δεν χρειάζεται καν να το σκεφτείς. Πρέπει να βγεις στην επιθεώρηση και μόνο με αυτό το νούμερο θα χαλάσεις κόσμο», του είπε χαρακτηριστικά και με ύφος που δεν σήκωνε αντίρρηση. Το 1932 ο Ορέστης Μακρής εμφανίστηκε στο Ρεξ παίζοντας στην επιθεώρηση Παπαγάλος, όπου επιχείρησε το νέο του ξεκίνημα. «Τους μπεκρήδες και αν δικάσουνε, άδικα θα τους κρεμάσουνε», έλεγε κάνοντας τον μεθυσμένο και ξεσηκώνοντας το κοινό που έσπευδε στο θέατρο μόνο και μόνο για να απολαύσει το συγκεκριμένο νούμερο….

Ο ήρωας που υποδυόταν ήταν πραγματικό πρόσωπο που πολύ συχνά περιφερόταν στα γραφικά ταβερνάκια της Πλάκας. Ο Μακρής τον είχε δει και είχε αντιγράψει εκφράσεις και κινήσεις του για να τις μεταφέρει στο ρόλο που έπαιζε στην παράσταση. Πού να ήξερε τότε ότι το ρόλο του μεθύστακα θα τον κουβάλαγε σε όλη του καλλιτεχνική διαδρομή… Μέχρι και σήμερα αν θέλουμε να πειράξουμε κάποιον που πίνει τον αποκαλούμε Ορέστη Μακρή .

Είναι άραγε αυτή η πρώτη φορά που αναγνωριζόταν το ταλέντο του Ορέστη Μακρή να υποδύεται πετυχημένα έναν κωμικό τύπο μεθυσμένου;
Ως ένα σπάνιο ντοκουμέντο, αποκαλυπτικό της πραγματικά εξαιρετικής ερμηνείας του Μακρή στο ρόλο που θα χαρακτήριζε τελικά την πολύ σημαντική και μεγάλη σε αξία καριέρα του, αλλά και ως μια αφορμή για να ψάξουν οι ερευνητές λίγο περισσότερο το πότε και σε ποια παράσταση ξεκίνησε αυτός ο θρίαμβος του ηθοποιού, παρατίθεται εδώ το σχετικό, αρκετά ενδιαφέρον δημοσίευμα της εφημερίδας Μακεδονικά Νέα το Μάιο του 1931.
ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΗΘΟΠΟΙΟΥ
Μια ωραία δημιουργία μέσα στις άλλες, που μας παρουσιάζει ο θίασος Οικονόμου, είναι ο Μακρής στο ρόλο του Μπεκρή. Δρασκελίζει τρικλίζοντας και νομίζετε πως μπαίνει στη σκηνή ολόκληρη η Πλάκα κι όλο το Ψυρρή με τη μαγκιά τους, τη μέγκλα τους, μ’ όλη τη σούρα τους που στάζει αγνή αθηναϊκή ρετσίνα. Να τι δώρο του Θεού είναι η καλοκαιρινή μάντρα. Έχει κι αυτή τις ομορφιές της, τα σουξέ της, τις δημιουργίες της. Ένα νουμεράκι πεταχτό, ένα τραγουδάκι, μια γάμπα, ένα έξυπνο αστείο, σας θέλγουν, σας μεταρσιώνουν. Γιατί όχι; Αυτή την επιθεωρησούλα, μάλιστα, την «Παριζιάνα» αξίζει κανείς να την δη και να την ξαναδή προ πάντων για το Μακρή, στο ρόλο του Μπεκρή. Είνε μια επιτυχία από κείνες που δεν περιγράφονται…

«Τον εαυτό μου καμαρώνω μονάχα όταν τα σουρώνω» ακούγεται από την φωνή του Ορέστη Μακρή στο Κοπάνα το κοπάνα το, στην ταινία Μια λατέρνα, μια ζωή, σε μουσική του Μάνου Χατζιδάκι. Μια εποχή που το κρασί αποτελούσε πραγματικό παυσίλυπο.
Αγαπημένη μου ταινία – Το Αμαξάκι- που όσες φορές και να την δω πάντα με πιάνει κόμπος στο λαιμό . Ο επίσης μεγάλος μας ηθοποιός Δημήτρης Χόρν μόλις είδε το Αμαξάκι. Ενθουσιασμένος γράφει στον Ορέστη Μακρή: «Είσαι ένας μεγάλος ηθοποιός και ο μοναδικός στον Ελληνικό Κινηματογράφο».

Από εκεί και πέρα νομίζω ότι λίγο πολύ όλα τα άλλα είναι γνωστά σε ότι αφορά το έργο του μεγάλου ηθοποιού εκείνο που δεν γνώριζα εγώ ήταν η δισκογραφία που έχει στο ενεργητικό του.

Δυστυχώς για την ζωή του λίγα πράγματα είναι γνωστά, λένε ότι η καριέρα του ως τενόρος ξεκίνησε στη Νικομήδεια της Μικράς Ασίας οπού και βρέθηκε ως φαντάρος εκεί της 11ης μεραρχίας το 1921. Ως φαντάρος τραγούδησε για πρώτη φορά μπροστά σε ακροατήριο.
Με αφορμή τα σκαλοπάτια της ζωής όπως σας είπα και στην αρχή και ψάχνοντας βρήκα και άλλα διαμάντια, ότι κατάφερα δηλαδή να βρω στη δική μου συλλογή αλλά και στο διαδίκτυο και σας τα παραθέτω.

ΑΓΑΠΗΜΕΝΟ ΜΟΥ ΚΡΑΣΙ –
Ορέστης Μακρής
ΑΝΑΜΝΗΣΙΣ ΤΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ – Τιμ. Ξανθόπουλου – Γ. Βοντζαλίδη 1914
ΑΡΤΖΕΝΤΙΝΑ ΓΛΥΚΙΑ –
Νίκου Σταθερού – Μίνος Μάτσας 1930
ΑΣΕ ΜΕ ΛΟΙΠΟΝ ΝΑ ΠΙΩ – Μάνου Χατζιδάκη (ταινία Μια λατέρνα μια ζωή) (1958)
ΑΣΤΕΡΩ – Δημήτρη Ρόδιου – Παύλου Νιρβάνα. Από την ταινία Αστέρω 1928
ΕΓΙΝΑ ΜΠΕΚΡΗΣ – Γρ. Κωνσταντινίδη – Ν. Λώρη – Επιθεώρησιη Φρέσκο πράμα 1933
ΕΣΥ ΜΟΝΑΧΑ ΞΕΡΕΙΣ – Serge Walter, Ervant – Αιμ. Δραγάτσης – Επιθ. Τζάζ Μπάντ 1925
ΘΕΛΩ ΘΕΡΜΑ ΝΑ Μ’ ΑΓΑΠΗΣΕΙΣ – Schreier-Bottero – Ξενοφώντα Αστεριάδη 1929
ΜΟΝ Ο ΡΩΜΙΟΣ – Χατζηχρήστος – Καμβύσης Γιώργος 1933
ΜΕ ΜΙΑ ΓΟΥΛΙΑ ΡΕΤΣΙΝΑ – Λουντιάνα 1937 Αντώνη Λέριου – Πωλ Μενεστρέλ
ΛΕΪΛΑ – Θεόφραστου Σακελλαρίδη (απο την οπερέτα Χαλιμά)
ΛΩΤΟΣ – D. Alschansky – Ζ. Λώρη 1929
ΜΕΣ’ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΤΑ ΦΥΛΛΑ – Ορέστης Μακρής
ΟΤΑΝ ΣΕ ΔΩ ΜΙΚΡΟ ΜΟΥ – Ορέστης Μακρής
ΡΕΖΕΝΤΑ – Λόλας Βόττη (Επιθεώρηση Παναθήναια 1931
ΡΙΤΑ – Ορέστης Μακρής – L. Metz – Νίκου Βλυσσίδη 1930
ΣΟΥ ΤΟ ‘ΠΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΞΑΝΑΛΕΩ (Λουντιάνα) Γ. Βιδάλη – Δη. Γιαννουκάκη 1936
ΣΠΑΝΙΟΛΙΚΕΣ ΚΙΘΑΡΕΣ – Mario Schisa – Ζ. Λώρα 1929
ΣΤΙΣ ΦΟΥΡΤΟΥΝΕΣ ΚΑΠΕΤΑΝΙΟΣ – Από την ταινία Αδικημένη 1964
ΤΑ ΣΚΑΛΟΠΑΤΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ – Γιώργου Μητσάκη (ταινία Τα σκαλοπάτια της ζωής) 1962
ΤΗΣ ΜΙΑΣ ΔΡΑΧΜΗΣ ΤΑ ΓΙΑΣΕΜΙΑ (Τζένη Βάνου) – Αττίκ 1960
ΤΟ ΤΑΓΚΟ ΤΩΝ ΡΟΔΩΝ – Schreier-Bottero – Ξενοφ. Αστεριάδη 1929
ΤΟ ΦΟΞ ΤΗΣ ΧΑΛΙΜΑΣ –
Θεόφραστου Σακελλαίδη
(απο την οπερέττα Χαλιμά) 1926

Στις επισκέψεις του στη Χαλκίδα, όπου το Δημοτικό Θέατρο φέρει το όνομα «Ορέστης Μακρής», σύχναζε στην ταβέρνα του Σπύρου Κατσίκη το μετέπειτα «Κρύσταλ» ή στην ταβέρνα των Αδελφών Βελισσαρίου, μετέπειτα «Κλειδί» . Είχε τιμηθεί με το παράσημο του «Τάγματος του Φοίνικα» ενώ διατέλεσε πρόεδρος του Σωματείου Ηθοποιών Κινηματογράφου καθώς και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου στο Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών, [Σ.Ε.Η.]. Έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του σε βαθιά φτώχεια και έφυγε απ την ζωή λίγο μετά την εκπομπή «Αλάτι και Πιπέρι» του Φρέντυ Γερμανού στην οποία ήταν προσκεκλημένος και πρωταγωνιστής.

Την Κυριακή 26/1/1975 είχε μια ηλιόλουστη μέρα. Έκατσε στον κήπο, κάτω από το αιωνόβιο πεύκο να πιεί τον καφέ του. Την Δευτέρα ήταν κρυωμένος, με πυρετό. Την Τρίτη του τηλεφώνησα να δω πώς πάει. « Αχ, παιδάκι μου», είπε στον εγγονό του, «είμαι πολύ άρρωστος, θα πεθάνω!» «Έλα τώρα που θα πεθάνεις με ένα κρύωμα, θα περάσει». Την άλλη μέρα, 29 Ιανουαρίου 1975, το απόγευμα, πέθανε.
Περπατώντας την Ορέστη Μακρή στην Χαλκίδα έφερα στον νου μου το τραγούδι Τα σκαλοπάτια της ζωής. Διάβασα κάπου ότι όταν αναφερόταν στο θέατρο το αποκαλούσε «το σανίδι». Ο εγγονός του λέει πως παλιά στο θέατρο όταν έκριναν έναν ηθοποιό έλεγαν «τον θέλει το σανίδι» ή «δεν τον θέλει», ανάλογα αν ήταν καλός ή κακός ηθοποιός κάτι που ισχύει μέχρι και σήμερα νομίζω. Χαρούμενος το ότι ανακάλυψα μια πλευρά του μεγάλου μας ηθοποιού την οποία και δεν γνώριζα, έμεινα με μια γλυκιά απορία: τι να αγάπησε περισσότερο άραγε; Το σανίδι ή το τραγούδι και από την άλλη, τι σημασία έχει αφού και στα δύο ήταν υπέροχος. Ένα είναι το σίγουρο: πως το σανίδι, τον ήθελε.

 

Μοιραστείτε:  

Ηλίας Γκίζας. Μουσικός – Ζωγράφος – Ραδιοφωνικός Παραγωγός
Γεννήθηκε στη Χαλκίδα, όπου ζει και εργάζεται. Παρακολούθησε το τριετές τμήμα σχεδίου – ζωγραφικής στο Ευβοϊκό Κέντρο Τεχνών, με καθηγήτρια την Ευμορφία Γκίκα Ραχούτη. Ασχολείται επαγγελματικά με τη μουσική και διεύθυνε την Μουσική Σκηνή Προάστειο στη Χαλκίδα. Επιμελείται μουσικά προγράμματα σε ραδιοφωνικές εκπομπές και διδάσκει μπουζούκι σε νέους μουσικούς. Από το 2008 συμμετέχει σε ομαδικές εκθέσεις ζωγραφικής και διεθνείς διοργανώσεις τέχνης. Βραβεύτηκε με τιμητική διάκριση ζωγραφικής στο Διεθνές Φεστιβάλ « Festa del Colore 2008» Porto Recanati της Ιταλίας. Το 2009 έλαβε μέρος στο 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Τέχνης και Επιστήμης στη Πάτρα, που διοργάνωσαν το Πανεπιστήμιο Πάτρας, η Zervas Art Gallery και το τμήμα UNESCO Αχαΐας. Έργα του βρίσκονται σε δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές. Είναι μέλος του Πολιτιστικού Συνδέσμου Καλλιτεχνών και Φίλων του Ευβοϊκού Κέντρου Τεχνών και του μουσικού σχήματος « Προάστειο » Χαλκίδας . Ασχολείται επαγγελματικά με τη μουσική τα τελευταία 26 χρόνια… ενώ εδώ και 3 χρόνια ήταν υπεύθυνος στο Σκάλα καφέ που βρίσκεται στην Πλατεία Αγοράς